środa, 28 kwietnia 2010

FARMAKOTERAPIA (FA)

Środki farmakologiczne powinny być stosowane w sposób możliwie racjonalny, zwiększający prawdopodobieństwo uzyskania pozytywnych efektów leczenia i unikania działań niepożądanych. Należy określić, jakie leki są w szpitalu dostępne standardowo, a które i dlaczego podlegają ograniczeniom w stosowaniu. Przy kwalifikowaniu do listy leków rutynowo dostępnych powinno brać się pod uwagę aktualne, uznane wytyczne postępowania klinicznego i wpisywać na listę leki o udowodnionej skuteczności. Kryterium cenowe nie może być jedynym wyznacznikiem celowości stosowania leków w szpitalu. Ponadto powinno określić się zasady gospodarowania lekami. Lekarze i pielęgniarki powinni uczestniczyć w regularnych szkoleniach dotyczących stosowania leków. W oparciu o przewidywane potrzeby, należy określić najkorzystniejsze sposoby zaopatrzenia w leki, wielkość potrzebnych zapasów w aptece i w oddziałach, sposoby uzupełniania i przechowywania leków, a także określić zasady zbierania zamówień i dystrybucji leków do miejsc, w których są one podawane pacjentom.

FFA 1A Szpital posiada receptariusz szpitalny.

Wyjaśnienie

Należy określić zasady zlecania leków oraz wykonywania tych zleceń. Zasady te powinny znajdować się w opracowanym przez szpital receptariuszu.

Receptariusz powinien określać co najmniej:
a) w jakich sytuacjach dany lek ma być stosowany,
b) wymogi, jakie muszą być spełnione przed rozpoczęciem terapii danym lekiem,
c) informacje, czy do zlecania terapii danym lekiem upoważniony jest każdy lekarz, czy tylko
wskazane osoby (określenie wskazań dla stosowania leków nie musi dotyczyć wszystkich
leków w receptariuszu).

Receptariusz powinien być okresowo (przynajmniej raz na dwa lata) analizowany i aktualizowany.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z kierownictwem
– wywiad z zespołem ds. farmakoterapii
– wywiad z personelem

Punktowanie

5 – Szpital posiada receptariusz szpitalny, a zasady stosowania leków są znane we wszystkich
oddziałach.
3 – Szpital posiada receptariusz szpitalny, ale zasady stosowania leków nie są znane we wszystkich oddziałach.
1 – Szpital posiada listę leków.

FA 2 Określono zasady stosowania leków spoza receptariusza.

Wyjaśnienie

Zasady pozyskiwania leków spoza receptariusza powinny być określone dla wszystkich oddziałów. Należy ustalić, w jakich sytuacjach i jakie rodzaje leków spoza receptariusza mogą być zlecane i przez kogo. Należy także określić sposób szybkiego pozyskiwania tych leków. Zasady te powinny być znane personelowi.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z kierownictwem
– wywiad z zespołem ds. farmakoterapii
– wywiad z personelem

Punktowanie

5 – Zasady stosowania leków spoza receptariusza są znane personelowi.
3 – W szpitalu określono zasady stosowania leków spoza receptariusza, lecz nie są one znane
całemu personelowi.
1 – W szpitalu nie określono zasad stosowania leków spoza receptariusza.

FA 3 Określono i wdrożono zasady pozyskiwania leków w trybie nagłym.

Wyjaśnienie

W szpitalu powinno się opracować procedurę pilnego dostarczania na oddziały leków w godzinach nocnych; podczas świąt, itp.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z kierownictwem
– wywiad z zespołem ds. farmakoterapii
– wywiad z personelem

Punktowanie:

5 – W szpitalu wdrożono zasady pozyskiwania leków w trybie nagłym.
1 – Pozyskiwanie leków w sytuacjach nagłych odbywa się na zasadach indywidualnych ustaleń; brak jest standardowej procedury postępowania.

FA 4 Zlecanie leków jest dokumentowane.

Wyjaśnienie

Zasady zlecania leków obejmują:
a) identyfikację zlecającego/odstawiającego lek,
b) datę zlecenia/odstawienia leku,
c) dawkę i formę podania leku,
d) czas podania,
e) drogę podania.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji medycznej

Punktowanie

5 – 90-100% dokumentacji medycznej zawiera potwierdzenie, że leki są podawane pacjentom
jedynie na podstawie udokumentowanych zleceń.
3 – 70-89% dokumentacji medycznej zawiera potwierdzenie, że leki są podawane pacjentom jedynie na podstawie udokumentowanych zleceń.
1 – Poniżej 70% dokumentacji medycznej zawiera potwierdzenie, że leki są podawane pacjentom jedynie na podstawie udokumentowanych zleceń.

FA 5 W szpitalu określono zasady podawania leków bez pisemnego zlecenia lekarskiego.

Wyjaśnienie

Należy określić, jakie leki i w jakich przypadkach mogą lub powinny być podane bez zlecenia lekarskiego, a także jakie leki i w jakich sytuacjach mogą być podane w oparciu o ustne zlecenie lekarskie. Dotyczy to w szczególności sytuacji nagłych, bezpośredniego zagrożenia życia, itp. Należy także określić kto może podać leki w wyżej wymienionych sytuacjach. Niezwłocznie po podaniu leku, fakt ten powinien zostać zgłoszony i odnotowany w historii choroby pacjenta.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z kierownictwem
– wywiad z personelem
– wywiad z pacjentami

Punktowanie

5 – W szpitalu wdrożono procedurę podawania leków bez pisemnego zlecenia lekarskiego.
3 – W szpitalu opracowano procedurę podawania leków bez pisemnego zlecenia lekarskiego,
lecz nie jest ona znana personelowi.
1 – W szpitalu nie ma procedury podawania leków bez pisemnego zlecenia lekarskiego.

FA 6 W szpitalu funkcjonują procedury bezpiecznego przechowywania leków.

Wyjaśnienie

Określenie, w jaki sposób należy przechowywać i zabezpieczać leki w aptece szpitalnej oraz w oddziałach, zwiększa bezpieczeństwo użytkowania leków. Wdrożona w szpitalu procedura powinna ograniczać niekontrolowany i nieuzasadniony dostęp do leków, ale jednocześnie zapewniać możliwość użycia potrzebnego leku bez zbędnej zwłoki. Procedura ma też na celu zabezpieczenie leków przed nieprawidłowym przechowywaniem. Leki powinny być przechowywane zgodnie z zaleceniami producenta w zamkniętych szafkach, wózkach, lodówkach w sposób minimalizujący możliwość pomyłkowego użycia leku. Leki bardzo silnie działające, a także narkotyczne powinny być przechowywane w sposób istotnie ograniczający dostęp do nich. Leki, których omyłkowe użycie w formie nie rozcieńczonej może być szczególnie groźne powinny być przechowywane osobno.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z personelem
– obserwacja bezpośrednia

Punktowanie

5 – W szpitalu funkcjonują procedury bezpiecznego przechowywania leków.
3 – W szpitalu funkcjonują procedury bezpiecznego przechowywanie leków w ograniczonym zakresie.
1 – Leki przechowywane są zgodnie ze zwyczajami panującymi w poszczególnych oddziałach.

FA 7 W szpitalu opracowano i wdrożono procedurę nadzoru nad lekami przechowywanymi w oddziałach.

Wyjaśnienie

W szpitalu funkcjonuje system nadzoru nad lekami przechowywanymi w oddziałach. Polega on na okresowej kontroli sposobu przechowywania leków w oddziałach, ich ilości, sposobu stosowania, przyjętych w szpitalu zasad ułożenia leków oraz sprawdzaniu terminu ważności leków, a także zgodności stanu z dokumentacją wydawania (w odniesieniu do leków, dla których przyjęto zasady kontroli wydawania, np. leków narkotycznych).

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z personelem
– obserwacja bezpośrednia

Punktowanie

5 – W szpitalu opracowano i wdrożono procedurę nadzoru nad lekami przechowywanymi w oddziałach i jest ona stosowana zgodnie z przyjętymi zasadami.
3 – W szpitalu opracowano procedurę nadzoru nad lekami przechowywanymi w oddziałach,
lecz nie jest ona w pełni stosowana.
1 – Brak nadzoru nad lekami przechowywanymi w oddziałach lub nie opracowano procedury.

FA 8 Leki są przygotowywane i podawane z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

Wyjaśnienie

Należy opracować i stosować procedurę przygotowywania, przechowywania i podawania oraz transportu leków, z którymi wiąże się określone ryzyko.

W szczególności dotyczy to:
a) cytostatyków,
b) mieszanek do żywienia pozajelitowego,
c) innych leków.

Przyjęte przez szpital zasady powinny uwzględniać także bezpieczeństwo personelu przygotowującego leki.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– obserwacja bezpośrednia

Punktowanie

5 – Zasady przygotowywania i podawania leków są opracowane i stosowane.
3 – Zasady przygotowywania i podawania leków zostały opracowane, ale nie są one w pełni stosowane.
1 – Leki nie są przygotowywane i podawane z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

FA 9 W szpitalu opracowano system oznakowania przygotowanych leków.

Wyjaśnienie

Leki przygotowane do podania (strzykawki z lekiem, płyny do kroplówek) powinny być oznakowane w sposób jednolity, znany personelowi i minimalizujący możliwość pomyłek.

Oznakowanie powinno zawierać:
a) nazwę leku,
b) dawkę,
c) informację dla kogo dany lek jest przeznaczony.

Leki przygotowane do podania doustnie także powinny być oznakowane w sposób minimalizujący możliwość pomyłek. Leki szczególnie silnie działające powinny być oznakowane w sposób zwracający uwagę.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– obserwacja bezpośrednia
– wywiad z personelem

Punktowanie

5 – W szpitalu opracowano i stosuje się system oznakowania przygotowanych leków.
3 – W szpitalu opracowano system oznakowania przygotowanych leków, lecz nie jest on stosowany.
1 – Leki przygotowane do podania są oznakowane zgodnie z panującymi w oddziałach zwyczajami, lub nie są oznakowane.

FA 10 W szpitalu opracowano procedurę stosowania preparatów krwiopochodnych.

Wyjaśnienie

Stosowanie preparatów krwiopochodnych wiąże się z wysokim ryzykiem poważnych działań niepożądanych (tj. immunizacja pacjenta, reakcje poprzetoczeniowe). Dlatego procedura stosowania preparatów krwiopochodnych powinna być oparta o aktualne wytyczne i okresowo weryfikowana. Należy również określić zasady wykorzystywania autologicznych preparatów krwi (stosowanie autotransfuzji). Personel jest systematycznie szkolony w zakresie obowiązujących procedur.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z personelem
– obserwacja bezpośrednia

Punktowanie

5 – W szpitalu opracowano procedurę terapii preparatami krwi, przeszkolono personel w tym
zakresie.
3 – W szpitalu opracowano procedurę w zakresie terapii preparatami krwi, lecz personel nie
jest systematycznie szkolony.
1 – Terapia preparatami krwi realizowana jest wyłącznie w oparciu o wiedzę lekarzy zlecających leczenie krwią.

FA 11 Niepożądane działania stosowanych leków i preparatów krwiopochodnych są dokumentowane.

Wyjaśnienie

Informacje na temat niepożądanych działań stosowanych leków i preparatów krwiopochodnychpowinny być zamieszczane w indywidualnej dokumentacji medycznej pacjentów, a także raportowane do apteki szpitalnej i punktów krwiodawstwa. Informacja dotycząca raportowania działań niepożądanych leków oraz preparatów krwiopochodnych powinna być łatwo dostępna w oddziałach.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– przegląd dokumentacji medycznej
– wywiad z kierownictwem
– wywiad z zespołem ds. farmakoterapii
– wywiad z personelem

Punktowanie

5 – Działania niepożądane leków i preparatów krwiopochodnych są dokumentowane.
1 – Działania niepożądane leków i preparatów krwiopochodnych są dokumentowane w ograniczonym zakresie.

FA 12 W szpitalu wdrożono procedurę postępowania z niewykorzystanymi lekami i preparatami krwiopochodnymi.

Wyjaśnienie

W szpitalu powinna funkcjonować procedura postępowania z lekami i preparatami krwiopochodnymi, które nie zostały zużyte lub nie mogą być użyte np.: przeterminowane leki lub preparaty, niewykorzystane leki narkotyczne, zmiana wskazań do leczenia, itp.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– wywiad z personelem
– obserwacja bezpośrednia

Punktowanie

5 – W szpitalu opracowano i wdrożono procedurę postępowania z niewykorzystanymi lekami i preparatami krwiopochodnymi.
3 – W szpitalu opracowano i wdrożono procedurę postępowania z niewykorzystanymi lekami i preparatami krwiopochodnymi w ograniczonym zakresie.
1 – Postępowanie z niewykorzystanymi lekami i preparatami krwiopochodnymi odbywa się
w drodze decyzji doraźnych.

FA 13 W szpitalu funkcjonuje zespół ds. farmakoterapii.

Wyjaśnienie

W szpitalu powołano zespół ds. farmakoterapii. Zespół ten tworzy politykę lekową w szpitalu i dokonuje okresowej oceny stosowanej w szpitalu terapii lekami i preparatami krwiopochodnymi. W szczególności ocenie powinna podlegać losowo wybrana dokumentacja medyczna pod kątem zasadności stosowania leków, preparatów krwiopochodnych, częstości przypadków polipragmazji oraz kombinacji terapeutycznych obarczonych dużym ryzykiem niekorzystnych interakcji. Spotkania zespołu odbywają się regularnie, nie rzadziej niż raz na kwartał. Członkowie zespołu realizują zadania określone w planie pracy. Wyniki pracy zespołu powinny być znane zespołowi jakości i personelowi szpitala. W pracach zespołu powinni uczestniczyć przedstawiciele różnych grup zawodowych.

Sprawdzenie

– przegląd dokumentacji szpitala
– przegląd dokumentacji medycznej
– wywiad z kierownictwem
– wywiad z zespołem ds. farmakoterapii

Punktowanie

5 – W szpitalu funkcjonuje zespół ds. farmakoterapii, który regularnie dokonuje analizy prowadzonego leczenia i okresowo przedkłada wyniki swej pracy komitetowi ds. jakości.
3 – W szpitalu powołano zespół ds. farmakoterapii, lecz funkcjonuje on w ograniczonym zakresie.
1 – W szpitalu nie funkcjonuje zespół ds. farmakoterapii.

Powrót do listy standardów

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz